| + L-Iben t'Alla sar Bniedem
DICEMBRU 2001 - Nru 424 Kepler, l-astronomu famuz, ma tantx sab xorti fl-ewwel zwieg u ghalhekk kien deciz li ghat-tieni esperjenza jidhol ferm iktar ippreparat. Ried li jaghmel ghazla ferm iktar bil-ghaqal.
Izda t-tieni zwieg ta’ Kepler kien fjask ikbar minn ta’ l-ewwel minkejja l-istudju u l-listi kollha li ghamel. Tant li l-astronomu kellu jammetti li l-problema ma kienx fiha soluzzjoni. Ghax Kepler kien nesa li anke hu kellu d-difetti tieghu u dawn qatt ma nizzilhom fuq listi. Fela bi shih lil haddiehor imma hu ghadda lilu nnifsu bla ma qaghad ghall-ezami. Tfakkarni fl-istorja ta’ dak li ried jikkonverti d-dinja u meta mar fejn ir-raheb tad-dezert biex dan jghidlu minn fejn ser jibda qallu: “Habib, ikkonverti lilek innifsek u fid-dinja jkun hawn midneb anqas!” Facli nongru lill-ohrajn. Id-difficli meta nigu biex nongru lilna nfusna. WAQTIET LI JSIRU MUMENTI DEJJIEMA Konna corma tfal noghxew nintasbu hdejn ix-xwejjah li issa kien jghodd mas-sebghin u izjed u nisimghuh jirrakkonta grajjiet il-gwerra kif hu bhala suldat zaghzugh ghadda minn elf praspura.
Xi drabi kont tarah jirtghod jghidilna fuq glidiet li fihom safa ferut fejn il-mewt kienet kuljum imdendla ... biza’ u kuragg imhallta.
U darba ma nafx kif u ghala staqsejtu “Imma minn tant grajjiet li ghext fil-gwerra liema kienet il-grajja li baqghet l-iktar f’mohhok?” U sakemm ix-xwejjah ha nifs fil-pipa bdejt nahseb liema seta’ jaghzel ...forsi meta kien fit-trunciera u bomba splodiet qrib u qatlet tnejn minn shabu. ...Jew meta ntilef f’masgar u flok lejn in-naha taghhom beda jterraq lejn nahiet il-ghadu.
Waqqaft il-hsieb ghax ix-xwejjah kien ser jitkellem “Tiskanta habib ckejken. Izda l-aktar grajja li baqghet f’mohhi kienet meta jien u mieghi tnax minn shabi morna f’jiem il-Milied f’orfanatrofju. Kellna naghmlu xi xoghol fil-bini. Niftakar dawk il-hlejjaq ckejkna jigru madwarna jitolbuna l-helu u ahna, li konna hsibna fihom, naghtu lil kulhadd minn bwiet mimlija. Il-harsa innocenti u l-hajr ta’ dawn il-qlub ferhana ghadha f’qalbi tnissini l-kefrija li taf tisqik il-gwerra.”
Waqaf hesrem u rajtu jtella’ idu ma’ ghajnejh biex jimsah demgha.
Meta int u jien b’xi mod naghmlu hajjet haddiehor iktar hienja l-hena li tkun zrajt tixxettel ferm kotrana f’qalbek u tibqa’ thennik ghal dejjem. DR CORONATO GRECH M.D. jikteb IL-MILIED FL-ARTI
Masaccio, li ismu proprju kien Tommaso de
Giovanni di Simone Giudi, kien minn Firenze u fost hbieb artisti kellu l-arkitett
Filippo Brunelleschi u l-iskultur Donatello. Skond il-bijografiku Giorgio
Vasari, Masaccio nghata dan l-isem jew laqam ghax kien daqsxejn traskurat fi
hwejgu u fl-apparenza ghad li kien ta’ natural gentili. Skond hafna li jafuh
huwa kien bniedem serju, dejjem jahseb u habrieki. Donnu kien jimpurtah biss
mill-Arti u fil-fatt qatt ma zzewweg jew kellu tfal. U meta tikkonsidra kemm
wettaq
L-Adorazzjoni tal-Magi ta’ dan l-artist, li llum qieghda fl-Alte Pinakotek ta’ Munich tissejjah it-trittiku ta’ Kolumba ghax ghamlet zmien fil-knisja ta’ Santa Kolumba f’Cologne u wkoll ghax hija wahda minn tlett pitturi imqassmin fuq tlett panewijiet, bl-Annunzjoni fuq ix-xellug, il-Prezentazzjoni fit-tempju fuq il-lemin u l-Adorazzjoni tal-Magi fin-nofs. (Dr Grech ikompli dan l-artiklu fil-harga ta’ Jannar)
FORSI JINTERESSAWK Il-Milied ta’ ohtu L-omm giet mill-isptar wara li kienet welldet tarbija tifla u lit-tifel zghir taghha qaltlu: “Gie l-anglu u gabilna baby girl sabiha. Ejja halli taraha!” “Mhux il-baby girl irrid nara ...irrid nara l-anglu.” Bejn giri ...u saqajn qosra ta’ giddieb
L-atleti li hadu sehem fil-maratona ta’ St
Louis li saret fl-1904 kienu l-bicca Fejn jidhlu l-flus u l-Lhud ...
Il-Lhud huma maghrufa bhala nies li jhaddmu
mohhhom hafna fejn jidhlu l- “Ma nistax nifhem kif bniedem bhalek ta’ tant flus trid tissellef $50?” “Biex nissellef $50 irrid inhallas $4 fis-sena interessi imma ser izzommli l-kotba tal-bank b’xejn. Kieku kelli nghidlek biex izzommli l-kotba tal-bank kont tehodli, ta’ l-anqas, $20 fis-sena.” Tal-bank dam hafna b’halqu miftuh. Fejn jghammar Alla? Meta r-Russu Gagarin tela’ fl-ispazju ftahar li ma ltaqax ma’ Alla. Xi hadd qallu: “Habib, jekk ma rajtux fl-art anqas fl-ispazju ma tarah!” L-estremi t-tnejn hziena
Kienu qed jixtru r-rigali tal-Milied. Jigru
mat-tfal taghhom minn xkaffa “Dawn ir-rigali kollha bil-kemm nistghu npogguhom fil-karozza u barra l-kartiera qaxqaxtuli l-credit card!” U l-ohra tgerger mod iehor: “Iddur kemm iddur ma ssib xejn. Kollox gholi nfern ...mhux bhal meta kont tfal jien ...joghgobni kollox izda bla sold fil-but.” Tbissima ahjar minn tgergira Jghidu li grat mijiet ta’ snin ilu fl-Amerika fost l-Indjani. Indjan minnhom gab mera u malli harset lejha l-mara tghidx kemm bkiet. Marret biha fejn ommha: “Zewgi qed jibdilni ma’ din it-tfajla...” qaltilha tolfoq waqt li tatha l-mera. Ommha qabditha, harset, fliet u assigurata: “Mela zewgek mignun biex jinnamra ma’ din ix-xiha kerha li hawn f’din il-hgiega!” AMULETI - jew dak li l-bniedem holom li seta’ jehilsu mill-hazen IR-ROTA Ghan-nies tal-qedem ir-rota kienet tfisser ic-ciklu bla tmiem tas-sema. Ir-rota kienet tfisser l-univers; ir-rota hi l-qawwa tax-xemx; Ir-rota kienet dik li permezz taghha x-xemx taqsam is-sema kuljum. Ic-centru ta’ l-istess rota hi x-xemx u l-imghazel huma r-raggi taghha. Ir-Rumani sejhulha ‘Fortuna’ li kienet thares l-istaguni u x-xorti tal-bniedem. Illum sabet postha fir-rota tax-xorti … fuq l-imwejjed tal-laghba.
Il-bniedem qatta’ zmienu jigri wara s-seftur u mhux wara l-imghallem. X’sahha ghandha x-xemx jekk ma hemmx Alla li qed imexxi kollox? L-effett qawwi tax-xemx u l-importanza kbira taghha ghall-hajja sthajjel li seta’ jirtu jekk fuqu jzomm sinjal taghha. Nesa li hu Alla li jibghatha filghodu. U l-hsieb fatalista li dak li taghmel int ftit jimporta. Jghidu li x-xorti tmexxi kollox. Jinsew li kull min irnexxa bata biex wasal fejn wasal. U Alla li jiehu hsieb il-gilju tal-wied u l-ghasafar ta’ l-ajru zgur mhux ser jinsa lilna. IR-RIGAL TAL-MILIEDBobby beda jhoss il-ksieh idur fil-bitha tad-dar. Kienet bdiet niezla l-borra u f’saqajh ma kellux zraben ...papocc hafif b’kemm-il toqba. Zraben tqal ma kinux joghgbuh. U anke li kieku ghogbuh ...ma kellux biex jixtrihom. Kien ilu mas-siegha jdur u jaghqad jipprova johrog b’xi idea biex jixri rigal lil ommu. Imma kien jaf li flus ma kellux. Mindu missieru kien miet, xi tliet snin qabel, dejjem kienu gebbdu biex lahhqu ma’ l-ispejjez. Ommu kienet tahdem l-iljieli fi sptar izda l-paga taghha kellha limitu kemm setghet tiggebbed. Riedet titma hamest itfal. Izda dak li l-familja ma kellhiex fi flus kienet tpatti fuq li tpatti b’imhabba u ghaqda familjari. It-tliet hutu l-bniet kienu gà hasbu rigal ghal ommhom. Kien lejlet il-Milied u hu ghadu idu f’idu. B’demgha gGelben m’ghajnejh Bobby beda jimxi tul it-triq u jittawwal fil-vetrini. Kollox kien gholi ]afna. Li tkun orfni ta’ sitt snin, zmien li sewwa li jkollok ragel ma’ min titkellem ...kienet esperjenza iebsa. Bobby beda jdur minn hanut ghal iehor ...xejn ...ridt bosta dollars biex takkwista xi haga. F’qalbu beka li ser jisbah il-Milied u ma jkollu xejn x’jaghtiha lil ommu. Izda hu u hiereg minn hanut ra xi haga tleqq ma’ genb ta’ bankina. Tbaxxa u jsibha ‘dime’ ...10¢ Amerikana. Ferhan, ferhan dahal f’hanut tal-ward. Kemm kienet thobbhom il-ward ommu!! Imqar kieku seta’ jixtri warda wahda ...ommu tifhem is-sentiment ...ikun bizzejjed. Kellem lil sid il-hanut u qallu x’seta’ jixtri b’10¢. “Int stenna ftit hawn u nara x’nista’ naghtik!”
“Dawn jiswew 10¢!” ...filwaqt li newwilhomlu. Bobby hareg idejh u tah id-dime. Imma din holma jew realtà? Hadd qatt ma xtara daqstant ward sabih ghal 10¢!! Is-sid induna li t-tifel qed jaraha stramba s-sitwazzjoni. “Bhalissa dan il-ward qed inbieghhom 10¢ it-tuzzana. Ghogbuk?” Din id-darba Bobby ma qaghadx lura ghax induna li ma kinitx holma. Malli qabad il-bieb ta’ barra biex johrog, is-sid ghajjat: “Il-Milied it-tajjeb, habib ckejken.” X’hin, sid il-hanut dahal fil-kamra ta’ gewwa martu staqsietu ma’ min kien qed jitkellem u ghal min kien il-ward li qartas. Hares ‘il barra mit-tieqa u b’ghajnejh jghumu fid-dmugh qalilha: “Xi haga mhux tas-soltu gratli llum. Jien u niftah il-hanut dalghodu smajt bhal vuci go fiha li bdiet tinkoraggini biex inwarrab tuzzana mill-isbah ward li kelli ghal rigal specjali. Ma nafx ghaliex ma stajtx nghid ‘le’. Imbaghad ftit minuti ilu dahal dan it-tfajjel li xtaq jixtri xi ward ghal ommu. Kulma kellu dime! Malli harist lejn ghajnejh miksura rajt fihom lili nnifsi bosta u bosta snin ilu. Jien ukoll kont tfajjel fqajjar li xtaqt naghti rigal lil ommi. Ragel bid-daqna, li bqajt qatt ma sirt naf min hu, tani ghaxar dollars. Malli rajt lil dak it-tfajjel fhimt ghalfejn smajt dak il-lehen. Kont erfajtlu l-isbah tnax-il rose li kelli.” Sid il-hanut tghannaq ma’ martu u ghad li baqghu hergin fit-temp xitwi ta’ New York, ma kinux qed ihossu l-ksieh ta’ barra. |
Ghamel ghalhekk lista ta’
tfajliet li setghu jigu kkunsidrati u beda jikteb hdejn kull wahda l-kwalitajiet
tajba u hziena. Imbaghad ghadda din il-lista minn skrutinju rigoruz ghax ried
li jaghzel it-tfajla li kellha l-iktar doni u l-inqas difetti.
MASACCIO:
VAN DER WEYDEN: 
l-kbira Amerikani jew Griegi u kellhom
joqoghdu ghal maratona kollha ghat-telgha u biex taghqad f’temp shun u ghabra,
trab u duhhan li beda hiereg mill-karozzi li kien hemm jakkumpanjawhom.
Atleta Amerikan bl-isem ta’ Fred Lorz qabad ma’ karozza u accetta lift
li qatghetu bicca sewwa mid-distanza. Izda gara li l-karozza gratilha xi
hsara u ghalhekk kellu jkompli t-triq bil-giri. Hekk kif dahal fl-istadium
gie milqugh minn ghajjat u capcip kbir u sahansitra kien lahaq accetta l-kuruna
tar-rand qabel ma gie skwalifikat. Ir-rebbieh il-veru Thomas Hicks kien kwazi
hassu hazin hekk kif ra lill-iehor jaqbzu. Izda gie f’tieghu meta qalulu
bl-istorja ta’ Lorz. Ta’ dan l-agir Lorz gie sospiz ghal sena minn tigrijiet
ta’ dik ix-xorta. Izda kemmxejn isbah kienet il-grajja ta’ dak li kiseb
ir-raba’ post. Kien pustier Kuban jismu Felix Carvajal u kwazi tela’ fuq
il-podju minkejja li ma bediex it-tigrija b’mod sodisfacenti u fit-triq
kemm-il darba waqaf jitkellem ma’ dawk li kienu jsegwu t-tigrija!
flus. Lhudi mar f’bank u ried jissellef $50. Tal-bank
accettaw basta jkollu x’jaghmel tajjeb. Il-Lhudi dlonk hareg karti u kotba
tal-bank li kienu juru li ghandu ’l fuq minn 50,000 dollar. Tal-bank skanta
lejh u qallu:
ghall-ohra u jippruvaw jersqu lejn il-counter
biex imorru ’l barra. It-tnejn spiccaw igergru mat-tfal:
Bobby seta’ jimmagina ghalfejn ommu u hutu l-bniet
kienu joghxew iharsu lejn il-ward. Izda ghalihom warda d-dar kienet lussu li
ma kinux ilahhqu mieghu. Il-bieb tal-hanut inghalaq ma’ l-ahhar parruccan u
qalbu waqfet. F’hanut vojt hassu jibza’. F’hin minnhom sid il-hanut dahal
wara l-bank. F’idejh kellu 12-il rose l-gmiel taghhom ...b’zokk twil
sabih, madwarhom ward irqiq abjad, ilkoll marbuta b’zigarella fiddenija.
Bobby skanta jhares lejn is-sid hu u jpoggi l-ward f’karta mlewna tar-rigali.