GUNJU 2001 - Nru 418

Kien sinjur kbir u kellu flus bir-radam.  Xtara gmiel ta' dar f'nofs il-kampanja u maghha gnien kbir.  Kienet dar ideali fejn wiehed seta' jqatta' granet ta' serhan il-mohh u l-qalb.  Hemm fost il-ghana ta' l-ghasafar u l-fwieha tal-ward, is-sinjur kien jixxennaq biex jahrab l-istorbju tal-hajja mghaggla li x-xoghol tieghu kien ghaddsu fih.

U s-sinjur tghaxxaq ihares lejn il-gnien sabih ta' daru gdida.  Min kien fid-dar qablu  kien jidher li hu dilettant kbir tal-fjuri u s-sigar.  Zgur li kien iqatta' sighat isaqqi u jneqqi, jirfed u jidritta.  U kien attent ukoll biex anke t-tahlit tal-kuluri tal-ward isir b'ghazla u bil-galbu.  U xtaq li jzommu hekk.  Sabih u jilqghek.

Imma hu ma kellux zmien x'jitlef.  Kif seta' jqatta tant hin isaqqi?  Ghalhekk kellem lil habib tieghu u qallu:

            "Ara x'irrid.  Ifhimni tajjeb.  Irrid sistema ta' tisqija li ssir wehidha.  Niftah il-vit u ma jkunx hemm ghalfejn noqghod ingorr il-pipe minn naha ghall-ohra.  Irrid li ghalkemm ma nistax inqatta' hin fil-gnien dan ma jitlef xejn minn sbuhitu."

Habibu tbissem:

            "Habib, ma jistax ikollok gnien sabih minghajr gennien."

Is-sinjur intebah li kien gralu bhal dak li kien jitghaxxaq jaqra l-vangelu imma qajla ried jghix il-hajja li hajjarna nghixu n-Nazzarenu.

WAQTIET LI JSIRU MUMENTI DEJJIEMA

Li huwa iktar zgur huwa li l-livell tal-konxju jista' jvarja, bl-iktar ezempju ovvju huwa bejn dak l-istat  ta' meta mqajmin u meta reqdin; ghalkemm anke daqsxejn ta’ alkohol, kalmanti, loppju jew drogi kapaci wkoll  ivarjaw sew dan il-konxju.

Min-naha l-ohra ma nafux ezatt kemm huma konxji l-annimali.  Din hija dilemma kbira.  Huwa difficli  tghid kemm huwa konxju  kelb fidil ihares lejk  jew dik ix-xadina tosservak minn bejn il-gradi ta’ gagga ta’ zoo; jew inkella dawk il-baleni enormi jkantaw fil-berah ta’ l-ocean;  id-dniefel jaqbzu mal-mewg;  jew iljunfanti jduru u jibku madwar sehibhom mejjet.  X’forma ta’ konxju ghandhom dawn u kemm huwa avvanzat anke jekk forsi ma japprezzawx s-shab ahmar ta’ nzul ix-xemx, jew xi opra ta’ Verdi;  xi bicca pittura ta’ Rembrandt jew il-formula E=mc²?  L-ezempju tad-dniefel huwa partikularment relevanti ghax huma ghandhom l-iktar mohh sofistikat u relattivvament kbir.  Li jgibna ghad-dilemma morali tal-kacca, l-uzu ta’ l-annimali ghall-esperimenti fir-ricerka medika  jew anke semplicement tiekol dak is-sandwich bil-perzut.

U n-nemel?  In-nemel huwa ezempju ta’ insett socjali li eluf minnhom bejniethom jorganizzaw kolonja, b’ordni kbira minn fuq sa isfel, b’kulhadd (regina, suldati, sefturi ecc)  'jaf'  ir-rwol tieghu u jaghmlu xogholhom b’efficjenza kbira.  Il-mohh taghhom, huwa pjuttost semplici u jikkonsisti minn ftit eluf ta’ newroni. U donnu ipprogrammat ghall-beneficcju generali tal-bejta bi ftit kaz ghall- individwi.  Kemm huma konxji dawn in-nemel difficli tghid.  Id-dinja taghhom certament hija differenti hafna minn taghna: ibda biex jarawha mozajka u bla kulur; u tikkonsisti fil-bicca l-kbira mill- hafna passaggi mudlama tal-bejta, bil-pajsagg barra mimli trab, tharbit  u gebel,  kif ukoll b’perikli minn kreaturi ikbar kull naha (forsi l-aghar dizastru jigi minn xi sieq enormi li bl-inqas hsieb minn sidha tghaffeg kollox u thalli herba shiha).  U aktarx li dawn in-nemel, kollha donnhom mghagglin fuq xogholhom, ma ghandhomx l-icken ideja x’inhuma dawk t-tikek jixeghlu fis-sema iswed ta’ bil-lejl jew x’inhu dak il-ballun enormi ta’ dawl li regolarment jghaddi mill-istess sema.