|
+L-Iben t'Alla sar Bniedem - Marzu 2005 | Numru 463 L-EDITORJAL
Is-sinjur taptap fuq spallejn il-bejjiegh zaghzugh u tah tip qawwija biex jurih kemm ha pjacir bih. Mhux jahasra kieku jien u int ikollna l-istess hegga biex inbieghu l-hajja t-tajba lil ta' madwarna! Nibqghu certi li anke l-Mulej jittippjana b'mod qawwi hafna ghax hu sinjur kbir u jhallas fil-wisa' lil dawk li jahdmu bil-qalb ghalih. ESPERJENZI LI JISTGHU JSERVU TA' LEHHA DAWL GHAL MATUL IT-TRIQ
Holmot it-tieni sigra li meta tikber u tinqata' tispicca arblu ta' vapur kbir li jgorr ta' spiss generali u slaten. Izda meta nqatghet spiccat f'Betsajda u nies tas-sengha sawruha f'arblu ta' dghajsa biex mieghu jorbtu l-qlugh. Flok l-oceani u l-ibhra kellha tikkuntenta b'ghadira u flok generali u slaten kienet tara kuljum zewg sajjieda fqajra - Pietru u Indrì. Gergret is-sigra u f'qalbha sehtet lil Betsajda u s-sajjieda taghha sakemm darba fuqha rikeb ragel li ghal kelmtu r-rih kien jiskot, il-mewg jikkalma u n-nases vojta jimtlew kotrana. U gharfet kemm kienet ixxurtjata li kienet parti minn dghajsa li fuqha salpa ragel ferm ikbar mill-generali u s-slaten. Holmot it-tielet sigra li ssir parti minn torri mperrec fuq xi gholja biex kulhadd ihares u jitpaxxa lejn dan il-bini li jisfida xita, xemx, irjieh u zmien. Izda meta nqatghet twarrbet f'bitha ta' palazz fil-Galilea mwarrba u minsija serviet biss biex is-suldati jistriehu fuqha. Izda darba ftakru fiha u sawru minnha salib. Bkiet f'qalbha ghax hasset li kien haqqha ahjar minn salib ta' bniedem ikkundannat. Imma meta rat lill-imsallab u semghetu jitlob ghal min sallbu u osservat is-sema jiddallam u l-art titrieghed ghal mewtu gharfet li dan ma kienx bniedem bhal haddiehor. L-iktar x'hin semghet lic-Centurjun jistqarr: "Dan zgur kien l-Iben t'Alla." U ntebhet li hi saret qaddisa ghax maghha mess Bin Alla u thallat ghal dejjem maz-zokk taghha demm li feda d-dinja. 3 xewqat - 3 talbiet - 3 holmiet. Ebda wahda ma sehhet izda zgur li kieku kellhom jitkellmu ebda wahda mis-sigar ma kienet tibdel xortiha ghax meta ahna nitolbu mhux bilfors naqilghu dak li rridu imma dejjem nircievu dak li nehtiegu. Dr Coronato Grech M.D. jiktbilna dwar… XI ANNIMALI MITICI MSEMMIJA FIL-BIBBJA
IL-BAZILISKU, li kien mahsub li huwa Sultan is-Sriep, kien jirrizulta meta serp jisraq bajda ta' tigiega u joqghod fuqha hu sa ma tfaqqas. Ghalhekk dan l-annimal kien deskritt bhala tahlita ta' serduk (l-aktar in-naha tar-ras) u serp. Harsa ta' bazilisku kienet toqtol kull haga hajja, ghalkemm kurjozamenti imbaghad kien jibza' minn ghajta ta' serduk. Ghalkemm ma nafux jekk fil-Lvant Nofsani ta' zminijiet bibblici kinux jahsbu dan kollu fuq il-bazilisku, però f'Isaija 14,29 insibu li fis-sena li miet is-sultan Ahaz thabbar l-oraklu fuq il-belt ta' Filistja fejn jghid li minn 'gherq ta' serp tohrog lifgha, u frottu jkun serpent li jtir'1. L-Unikornu. Dan l-annimal kien mahsub li huwa ziemel, b'daqna ta' moghza u b'qarn wiehed, dritt u gej bil-ponta hiereg minn go rasu. Dan il-qarn kien mahsub li huwa effettiv hafna kontra l-velenu u r-rejiet (li kienu dejjem f'riskju li jigu vvelenati), gieli hallsu hafna flus ghal medicina suppost maghmula minnu. L-unikornu kien mahsub li huwa feroci ghalkemm kien ihalli xi vergni tmellislu u ghalhekk dawn kienu mfittxija biex jghinu lill-kaccaturi jaqbduh. L-unikornu, (u l-unikornu orjentali mhux bilfors huwa dak medjevali) huwa msemmi kemm-il darba fil-Bibbja ghakemm fil-verzjoni Maltija huwa msemmi bhala gendus selvagg. Gob isaqsi jekk tistax tuzah ghall-hrit jew ddahhlu fl-istalla (Gob 39, 9-10). Il-Salmista jitlob helsien mis-sejf, mill-klieb, minn halq l-iljun u qarn il-gendus (Salm 22, 21-22); il-gendus selvagg huwa msemmi f'salm iehor (Salm 29, 6); f'Numri 23,23, f'Dewteronomju 33, 17 u f'Isaija 34,7. Satiru. Dan kien mahsub li hu annimal nofsu ragel u nofsu moghza bl-idejn u l-organi sesswali ta' ragel. Dawn is-satiri, li kien mahsub li jghixu qalb is-sigar, huma deskritti bhala krudili, malizzjuzi u zienja u jhobbu l-orgiji tant li biex ikomplu r-razza kienu jistupraw n-nimfi, ghalkemm mhux in-nimfi ta' l-ilma ghax kienu jibzghu mill-ilma. Ta' l-inqas kienu jhobbu l-muzika u jinghad li kienu jakkumpanjaw lil Dijonisju, l-alla Grieg ta' l-inbid, fit-tbahrid tieghu. Satiru minnhom kien il-famuz Pan, l-alla Grieg-Ruman tar-raghajja. Fil-ktieb ta' Isaija s-satiru huwa msemmi darbtejn, meta hemm deskrizzjoni tat-tkissir ta' Babel mill-Medin, fejn fix-xaghri li jirrizulta, fost l-annimali msemmija hemm moghoz selvagg (Is 13,21) li huma satiri; u fl-ghadab tal-Mulej kontra l-gnus (Is 34,14). Fit-tieni ktieb tas-Slaten, hemm deskrizzjoni tal-qerda ta' l-allat foloz "...u garraf is-santwarji ta' l-gholjiet f'gieh l-allat-moghoz li kien hemm fid-dahla tal-bieb ta' Gozwè, gvernatur tal-belt, int u diehel, fuq ix-xellug". (2 Slat 23,8). === === 1. Il-Bibbja (Ghaqda Bibblika 1985), Antik Testment p846 fejn huwa spjegat bhala "serpent kbir velenuz u bil-gwienah" li skond il-fantasija popolari kien jghammar fid-dezert ta' l-Gharabja. (Il-kwotazzjonijiet kollha ta' dan l-artiklu huma minn din il-Bibbja). Fi traduzzjoni ta' xi Bibbji bl-Ingliz, kif ukoll fil-Baker's Pocket Bible Concordance, l-isem ta' dan l-annimal huwa cockatrice, ezatt kif jinsab fil-kotba tal-mitologija per ez Encyclopedia of Things That Never Were, 1985 p 53) Dr Grech itemm dan l-artiklu fil-harga ta' April. FORSI JINTERESSAWK L-ghagla
Kien hemm xi lmenti mis-suldati li l-ikel ma kienx tajjeb. Il-general
ried jinvestiga... ghall-gharrieda. Waqqaf zewg suldati li kienu jgorru
kaldarun kbir. Ordnalhom biex jieqfu u ma jghidu l-ebda kelma. Talab
kuccarun... gabuhulu malajr imma malli rawh ser iduq il-kontenut dawn
ghamlulu sinjal biex ihallihom ikellmuh. Ma qaghadx jomghodha
Il-kappillan iltaqa' ma' parruccan li kien ilu xhur (u
forsi snin) ma jarah il-knisja. Meta staqsieh ghaliex ilu tant imbieghed,
dan wiegbu:
Talba li nstabet f'but ta' prigunier f'kamp ta'
koncentrament Nazista: Kif jinbidlu
Beda jkellem tfajla u tbiddel tabilhaqq. Avviz... jekk trid tilqghu
Mara, waqt li kienet qed issuq karozza, kisret b'mod
skorrett f'kantuniera u ghal ftit ma habtitx ma' karozza li kienet gejja
mid-direzzjoni opposta. Mit-tieqa ghajtet: Is-sewwieq l-iehor indanna. Flok skuzat ruhha tat-traskuragni kienet ghajritu.Tghidx kemm tbaqbaq u qal kliem... u bil-kemm intebah bil-hanzir kbir li kien hemm f'nofs it-triq ezatt wara l-kantuniera. Qatel hanzir u farrak karozza. Il-mara kienet ippruvat tavzah... imma hu hadha b'offiza. Kemm nizbaljaw meta naghmlu gudizzju bla ma niflu c-cirkustanzi u kemm jiddispjacina meta nopraw fis-sahna tal-mument. AHBARIJIET TA' INTERESS IL-LAQGHA TA' FRAR Hadna gost immens naraw numru verament sabih ta' zghazagh li laqghu l-istedina taghna ghal-laqgha ta' Frar li ghamilhielna Dun Manwel Cordina ta' l-Oasi. Dun Manwel qalilna li jekk irridu nharsu lilna nfusna minn hafna zbalji taz-zghozija fosthom id-droga, it-tipjip u l-alkohol, hemm bzonn li nibdew inhobbu lilna nfusna. Min ihobb lilu nnifsu ma jaghmilx hsara lilu nnifsu. U meta tkun tghallimt thobb lilek innifsek tibda tirrispetta lill-ohrajn ghax la darba int ma tridx min imaqdrek, min jghid kontra tieghek, min ifixklek anqas ma taghmel hekk lil haddiehor. Id-dinja ta' madwarna hi kif naghmluha ahna. Il-bniedem kapaci jaghmilha sabiha u kapaci jaghmilha infern. L-ghazla hi f'idejna. Anki meta nitkellmu dwar alkohol u droga. Hu l-uzu taghhom li jkissrek u jfarrkek. Certa droga hi mdahhla fil-medicina u, wzatha b'mizura gusta f'cirkustanzi mehtiega, taghmillek il-gid. Imma droga mixtrija mill-idejn u mehuda ghall-gost, ghall-pjacir, ghall-esperiment, biex taghmel bhalma qed jaghmel haddiehor, titfghek f'abbiss ta' nkwiet. Mhux id-droga hi hazina imma l-bniedem li juzaha hazin. Minghalih li permezz taghha ser jinsa l-problema. Ikun qed joghdos fiha flok jehles minnha. U hekk ukoll ghall-alkohol. Wara l-laqgha tellajna rigal sabih li mess lil Vronski Bartolo. Imbaghad, biex inzanznu maz-zghazagh l-haxix artificjali li l-Kunsill Lokali ghamlilna (u li ghen zgur biex l-attendenza tkun daqstant sabiha), ghamilna numru ta' loghbiet bejn sitt timijiet. Ghal bosta minnhom kienet l-ewwel esperjenza ta' football fuq haxix artificjali u l-kummenti li smajna jidher li ntghogob hafna. Hajr lill-kunsilliera kollha ghal din l-ghotja taghhom. Hajr ukoll lil Robert Borg, il-barman tal-kazin tal-Youngsters, li bhas-soltu pprovdielna d-drinks ta' wara l-laqgha. IL-LAQGHA TA' MARZU Ser ikollna slide feature fuq il-kobor ta' Alla fil-holqien. Slides li juruna li b'harsa madwarna nistghu nilmhu lil Mulej Sidna u f'tebqa t'ghajn nistghu nkellmuh u nitolbuh anki jekk ma nkunux gharkobbtejna jew fil-knisja. Il-laqgha tibda fis-7.15p.m. Ejjew u heggu lil shabkom jigu wkoll. Mela tinsewx nhar is-Sibt 5 ta' Marzu fis-7.15p.m. Wara l-laqgha ser nergghu norganizzaw xi loghbiet tal-football bejn it-timijiet li jkunu prezenti. Jekk tixtieq tiehu sehem u m'inti fl-ebda tim, ejja l-istess ghax ser ikun hemm timijiet godda ffurmati b'zghazagh li ghal xi raguni jew ohra ma gewx ghal-laqgha ta' Frar. EKU EVANGELIKU FI ZMIENNA 2
"La tibzax tiehu ghandek 'il Marija, l-gharusa tieghek, ghax dak li tnissel fiha hu mill-Ispirtu s-Santu." {Mt 1:20}
Patri li kien qed jaghti rtir lil xi missirijiet qalilhom: "Guzeppi hu l-ahjar mudell ghalikom." Izda missier minnhom ma qabilx. Qam jghid dak li kellu fuq l-istonku:
"Is-sitwazzjoni ta'
Guzeppi hi totalment differenti minn tieghi. U l-patri wiegbu: "Martek kienet tqila qabel ma zzewwigtu u int ma kontx taf minn min? Ibnek telaq mid-dar u ghal tliett ijiem ma kontx taf fejn qieghed?"
U dan il-hsieb igaghlek tahseb: X'sitwazzjoni hemm f'hajti li
tridni nafda iktar? Hija haga ehfef ghall-genituri biex ikollhom it-tfal milli t-tfal biex ikollhom genituri - PAPA GWANNI XXIII MAZZ KARTI TAL-LOGHOB
Is-suldat ha nifs 'il gewwa u beda:
U b'dan il-kliem beda l-istorja tieghu:
Is-suldat ma kienx lest ghaliex kompla:
U temm diskorsu: B'demgha f'ghajnejh il-Marixxall hallieh jitlaq – dnubietu mahfura. ______________________________________ |
Kien
sid ta' hafna hwienet u kien bniedem hawtiel u donnu ma ghandux sabar
f'gismu. Mohhu dejjem kif ser izid il-bejgh u l-qligh. U darba kif kien
qed idur mal-hanut enormi tieghu ltaqa' ma' haddiem – bejjiegh mill-hafna
li kellu, u staqsieh:
Helwa
l-leggenda Lhudija tat-tliet sigriet: tliet xewqat, tliet talbiet, tliet
holmiet. Holmot l-ewwel sigra u xtaqet li ssir bicca ghamara f'palazz
kbir u lussuz biex jitghaxxqu biha n-nies setghana. Izda meta nqatghet
spiccat f'hanut ta' mastrudaxxa u Guzeppi ghazel li jsawwar minnha
benniena biex fiha jraqqad lil bihom Gesù. U s-sigra lmentat ghax
holmitha ma twettqitx. Izda meta darba rat madwarha slaten u
rigali gharfet li t-tfajjel li kienet izzeffen kien specjali. U ferhet
fuq li ferhet.
Il-bniedem
minn dejjem kien imdawwar minn annimali ta' kull daqs u xorta, u spiss
kien jiltaqa' (ghadu sallum) ma' speci godda. U ghalhekk,
bl-immaginazzjoni unika li ghandu, ma damx ma sawwar ohrajn li kienu
fil-bicca l-kbira tahlita ta' annimali ohra. U b'hekk ivvinta l-griffini
(tahlita ta' ajkla u ljun), is-sireni (nofshom nisa u nofshom ghasafar),
minotawru (nofsu ragel, nofsu barri), pegasus (ziemel bil-gwienah) u l-bqija.
U dawn l-annimali misthajla dahlu f'hafna miti, leggendi u folkor ta'
popli mxerrda madwar id-dinja. Il-Bibbja, li hija sensiela ta' kotba
miktuba fuq medda ta' mijiet ta' snin, fiha wkoll miti u folklor, u
ghalhekk mhux ghageb li xi whud minn dawn l-annimali immaginarji huma
msemmija fiha. Fost dawn insibu:
Fi
zmien il-Gwerra Civili Amerikana, grupp ta' suldati zghazagh waslu
f'rahal jismu Kasinok. L-ghada kien il-Hadd u ta' nsara tajbin erhewlha
lejn il-knisja. Dawk li kellhom xi Bibbja ckejkna nkella xi ktieb tat-talb
haduh maghhom. Kwazi kollha kellhom xi haga ghajr zaghzugh partikolari. Kulma
kellu fuqu tal-karti kien mazz karti tal-loghob. U biex donnu jisfida
poggieh fuq il-bank bhalma ghamlu shabu ghall-kotba tat-talb. Is-surgent
tieghu ordnalu jnehhih minn fejn jidher u heddu li ser ipatti tan-nuqqas
ta' rispett f'post qaddis. Wara l-quddiesa hadu quddiem il-marixxall.