Ganni l-bidwi ntlaqat minn karozza meta hu u z-ziemel tieghu kienu sejrin lura lejn id-dar wara nofs ta' nhar xoghol.  U dam xi tlett xhur itabbab b'saqajh u z-ziemel kellu jinqatel.  Talab kompensazzjoni mill-kumpanija tas-sigurtà biex almenu jgib dawk it-tliet xhur li ghamel ma jahdimx.  Imma l-kumpanija cahditlu kollox ghax fix-xhieda tal-pulizija kien hemm is-sentenza li Ganni qal:

            "Inhossni tajjeb hafna.  Ma ghandi xejn!"

Fil-qorti l-magistrat staqsa lil Ganni hux veru li qal hekk:

            "Sur, Magistrat, l-istorja bdiet hekk ..."

L-avukat tal-kumpanija ghajjat:

            "Il-Magistrat ma jridx jisma' bi stejjer.  Irid jaf jekk int hux veru ghidt li thossok tajjeb u li m'ghandek xejn."

Ganni baqa' kalm u rega' beda:

            "Sur Magistrat, l-istorja bdiet hekk ..."

L-avukat rega' nterrompa imma din id-darba l-Magistrat ghamillu sinjal biex ihalli lill-bidwi jitkellem.

            "Kont hiereg biz-ziemel mill-isqaq li hemm hdejn il-mixtla ta' Wied il-Ghasel.  U f'daqqa wahda nara gejja tigri daqs sajjetta karozza.  U f'tebqa ta' ghajn laqtitna.  Iz-ziemel spicca fil-gandott u jien ftit 'il boghol minnu.  B'kumbinazzjoni mill-qrib kienu ghaddejjin xi pulizija.  Gew ghal fejn konna jien u z-ziemel u smajt wiehed minnhom jghid: 'Iz-ziemel ghandu saqajh miksurin!' U dlonk hareg revolver u sparalu.  Imbaghad dar lejja u staqsieni kif inhossni.  Bzajt li jekk nghidlu li jien kont inhossni mkisser kont nispicca bhaz-ziemel ...b'tir f'rasi.  Ghidli, Sur Magistrat, kieku int kont minn floki mhux bhali kont tghidlu ...li thossok tajjeb u li ma ghandek xejn?"

Il-magistrat tbissem.  L-esperjenza kienet ghallmitu li qabel taqta' sentenza trid tidra tisma' l-qniepen kollha.  Anke meta kollox ikun juri min hu l-hati.

Jalla ahna wkoll nidraw nisimghu l-qniepen kollha qabel niggudikaw lil xi hadd.  U la darba mhux facli tismaghhom kollha forsi jkun ahjar ma nghaddu l-ebda gudizzju.

DAWN XEGHLU XEMGHA FLOK SEHTU D-DLAM

15 ta’ FRAR 1921

Ghall-isptar 'Kane Summit' fi New York din id-data kienet ta' importanza kbira.  Ghall-ewwel darba kienet ser tintuza s-sistema 'loppju lokali' flok loppju totali.  Differenza kbira ghax waqt li bis-sistema ta' l-ewwel il-pazjent kien jibqa' f'sensih u jista' jara l-operazzjoni, fit-tieni l-pazjent jintilef ghal kollox u jqum wara li jkun intemm l-intervent.  Is-sistema tal-loppju lokali kienet xi haga gdida u hadd ma ried ikun l-ewwel wiehed.

Izda Dr Kane kien jemmen hafna fis-sistema.  Kien jghid li jkun hafna ahjar jekk il-pazjent ikun f'sensih ghax jista' jghin lill-Professur meta dan jitolbu jiehu nifs twil, jitqalleb, idur biex ikun f'pozizzjoni ahjar u l-bqija.  Hafna tobba u professuri kienu jaqblu mieghu izda malli jistiednu lill-pazjenti, dawn mill-ewwel jizilqu, min bl-iskuza li ma jridx ikun l-ewwel wiehed u min ghax ma jiflahx joqghod ihares lejn dawn in-nies kollha jifthuh u jergghu jhituh.

Izda fil-hmistax ta' Frar inqala' l-pazjent mixtieq.  Kien ilu granet isofri minn ugiegh qawwi u wara li saru t-testijiet mehtiega sabu li kellu bzonn inehhi l-appendicite.  U dan il-pazjent ma sab l-ebda oggezzjoni li juza s-sistema ta' loppju lokali .  Ghax il-pazjent kien Dr Kane nnifsu u kien ser jopera lilu nnifsu.  Biex ihajjar lill-pazjenti ohra ma jibzghux mis-sistema, Dr Kane ghazel li jsir pazjent hu stess.

L-operazzjoni rnexxiet u s-sistema bdiet tintuza f'hafna sptarijiet Amerikani u anke Ewropej.

Tfakkarni fil-grajja ta' dak it-tifel li dahal fil-hanut ihares lejn il-klieb li kien hemm fil-gageg.  U mar fejn is-sid u talbu l-prezz ta' kelb zghir.

            "Tihux dak habib.  Dak ma jimxix sew."

            "Le, le, lilu rrid."

            "L-ohrajn jiswew Lm15 imma dak tista' tiehdu b'xejn."

U t-tfajjel hadu, haddnu mieghu u ferhan beda hiereg mill-hanut.  Is-sid skanta jhares lejh u ntebah li c-ckejken kien izappap ukoll biex jimxi.  Hadd daqsu ma seta' jifhem it-tbatija tal-kelb li jzappap.

Naf b'xi hadd iehor li biex jurina kemm jifhem l-ugiegh u t-tbatija umana, sar bniedem bhalna u ghadda mill-esperjenzi qarsa li wassluh sa fuq il-Kalvarju.  Biex meta nkunu ghaddejjin minn grajjiet it-tbatija nifhmu li Hu ghadda minnhom qabilna.  Jifhimna u lest dejjem li jghinna.

Dr Coronato Grech M.D. ikompli l-artiklu dwar

IS-SHAB

Fenomenu daqshekk universali, varjabbli u prominenti ma setax ma jidholx ukoll fil-miti u l-leggendi ta’ hafna popli.  Per ezempju skond mit minn Papua, is-shab origina meta alla Dudugera ddecieda li jeqred id-dinja bis-shana tax-xemx, imma ommu riedet tevita din il-qerda u tefghet xi trab fis-sema li sar shab u li sallum ghandu jipprotegi d-dinja.   Skond l-Amerindjani Navaho s-shab jifforma meta l-erba’ cinji bojod li qeghdin fl-erba’ direzzjonijiet principali tal-kumpass (li ghandhom ukoll il-kuluri taghhom – abjad ghal-Lvant, isfar ghall-Punent, iswed ghat-Tramuntana u blù ghal Nofsinhar) icaqalqu gwenhajhom.

Imbaghad insibu xi allat tas-shab bhal per ezempju c-Ciniz Yun-t’ung li huwa tifel zghir li jigbor u jferrex is-shab (u li flimkien ma’ Yu-tzu, alla tax-xita Tien Mu alla tal-beraq u Feng-po alla tar-rih jaghmel it-temp u n-Nordika Frigg, l-alla mara tas-shab). 

Mill-mitologija ghall-okkult mhix xi qabza daqshekk kbira u anke hawn dahal is-shab, anzi l-iskantament huwa kif ma dahalx iktar.  Per ezempju meta tqis kemm saru attentati biex jinqara l-futur b’metodi arbitrarji (bhal bil-fwied ta’ annimali ssagrifikati, weraq tat-tè, ballun tal-kristall ecc) u kemm-il varjetà li ma tispicca qatt fis-shab tista' sservi bhal forma ta' divinizzjoni (jew tbassir tal-futur), l-iskantament huwa li dan is-shab ma ntuzax iktar.  Fil-fatt donnu iktar intuza duhhan minn xi sagrificcju mahruq, fejn jekk id-duhhan kien jitla’ ’l fuq kien awgurju tajjeb u jekk jitferrex kien hazin (interessanti li r-rih, l-iktar fattur importanti fil-bicca, ma jissemmiex, imma wara kollox dak li fih ta’ vantagg ta’ l-okkult li ma joqghodx fuq spjegazzjonijiet ovvji imma mhumiex interessanti).  Dari kien mahsub ukoll li s-shahar itiru fuq is-shab, u fl-Ewropa Centrali kien hemm id-drawwa li jqabbdu n-nar biex x’hin id-duhhan jitla’ ’l fuq jistordi l-ishahar u jaqghu (u biex x’hin jaqghu jweggghu iktar kienu jaghmlu s-siggijiet bil-maqlub).  U meta terga’ tikkonsidra kemm hija tremenda l-varjetà fis-shab mhux ghageb li kultant dawn jiehdu xi forma jew kulur mhux daqstant naturali.  Mhux rari li ntlemah shab b’forma stramba (per ezempju l-bahrin ta’ bastiment fl-Atlantiku fil-1870 raw shaba stazzjonata forma ta’ marzeppa) jew shab trijangulari (bhal fl-Ingilterra fil-1852), shab jixghel (fil-Perù ftit qabel ma sar terremot) u shab ahmar (bhal dak fl-Italja, fil-1897 li minnu jinghad li waqghet xita ta’ zerriegha ta’ sigra li tikber fl-Afrika Centrali).  Dawn l-ezempji, u hafna iktar huma minn noti tar-ricerkatur eccentriku Amerikan, Charles Fort (1874 – 1932) li kien joqghod ifittex rapporti strambi l-iktar biex jiehu gost jikkonfondi x-xjentisti (l-ezempju favorit tieghu, li bih kellu ragun u li qatt ma kien jixba’ jsemmi, kien li x-xjentisti kellhom jammettu fl-ezistenza ta’ gebel li jaqa’ mis-sema – dak li nafuhom illum bhala meteoriti.)  Imma anke dan hu punt favur ix-Xjenza.  Ix-Xjenza mhix kontra xi haga strambi (kreaturi spazjali, telepatija, hajja wara l-mewt ecc).  Li titlob huwa xhieda ragjonevoli.

Is-shab tant jiehu forom differenti li huwa daqsxejn ta’ ezercizzju divertenti li tara kemm tista’ taghraf fis-shab oggetti familjari, pajjizi, annimali ecc (dan ix-xebh ta’ oggetti naturali li jistghu jintlemhu fis-shab, ilma, tinwir, nar ecc jissejjah ‘simulacra’).  U mhux ghageb lanqas li kultant ix-xebh ikun realistiku hafna.  Per ezempju waqt il-gwerra Korejana (1950 – 53) pilota Amerikan ha ritratt li fih fis-sema deher wicc ggantesk ta’ Kristu kif soltu narawh fl-arti sagra.  U ma hemmx dubju li certi forom ta’ shab, specjalment dak imsejjah lentikulari, li huwa forma ta’ lenti u gieli jkun jixghel minhabba certi angoli tad-dawl tax-xemx, huwa responsabbli ghal hafna dehriet ta’ l-hekk imsejha UFOs.  U l-ebda storja gotika minn tas-seklu l-iehor (jew dawk dwar is-sopranatural, l-okkult jew tal-orrur minn tal-lum) ma hija kompluta minghajr ix-xena ta’ maltemp, bir-rih ivenven fis-sigar, bix-xita fuq l-oqbra mdallma u bis-shab iswed jigri  fid-dawl bati tal-qamar.

(Dr Grech ikompli dan l-artiklu fil-harga ta' Gunju.)

FORSI JINTERESSAWK

Gesù wiehed ta' gewwa

Mara xiha kienet thobb tghid li Gesù hu dejjem qrib taghha.  Kienet sahansitra thallilu siggu sabih, dejjem vojt, biex joqghod fuqu.  Darba din il-mara, billi ghalqet disghin sena, kellha vizta xejn mistennija mir-Regina.  Ferhet u laqghetha bil-qalb u qalet:

            "Mur ghidli li r-Regina kellha tigi zzurni!"

U xi hadd bid-dahka qalilha:

            "Imma int kellek mistieden ikbar mir-Regina.  Kellek lil Gesù!"

Ix-xiha rrispondiet:

            "Gesù mhux mistieden.  Gesù joqghod mieghi!"

Ghal min jemmen Gesù veru joqghod maghna.

Dak li nista' naghmel jien ...

W H Smith kien ministru tal-gwerra u fi tmiem il-gimgha kien jitlaq lejn daru mghobbi b'hafna files biex jahdem fuqhom anke s-Sibt u l-Hadd.  Xi hadd darba rah ghaddej b'dan il-piz u qallu:

            "Sinjur jekk thallihom fuq il-mejda jaslulek is-Sibt filghodu mal-pustier."

            "Naf, imma l-pustier tan-naha tieghi ragel imdahhal fiz-zmien u tghidx kemm ibati biex iwasslhomli.  Nippreferi li la niflah nehodhom jien."

Att generuz jibqa' jissemma avolja jkunu ghaddew ghexieren ta' snin.  U l-Mulej tieghu jhallsek bi premju li ma jispiccax.

Ghand it-tabib

            "Dott il-kuxjenza qed tniggizni u tghidli ripetutament biex naqta' t-tipjip ghax dan jaghmilli hafna hsara.  Imma donni ma ghandix rieda qawwija bizzejjed biex nghid 'le'.  Kieku forsi taghtini xi haga.

It-tabib staqsa:

            "Biex insahhahlek ir-rieda?"

            "Le, Dott.  Xi haga biex timmuta l-kuxjenza!"

Kulhadd jara s-sabih li ma ghandux

Bidwi kkumplimenta kittieb:

            "Ghandek xoghol sabih li tista' twettqu sahansitra ghad-dell."

Gudizzju Ghama

Kienet laqgha informali.  Laqgha ta' ferh wara xhur ta' glied u gwerra.  U s-suldati kienu jixorbu xi grokk u jieklu xi haga.  F'daqqa wahda wiehed mill-prezenti qal:

            "Is-suldati, il-piloti u l-bahrin joqoghdu kollha linja wahda.  U ghandna tfajla li ser thares lejna u taghti warda hamra lil dak li hi tahseb li hu l-iktar guvnott kuraggjuz, u warda bajda lil dak li hi tahseb li f'qalbu hu bezzieghi."

It-tfajla fliethom kollha u l-warda l-bajda tatha lil Collie Knox li kien ghadu kemm temm b'success wiehed mill-iktar ezercizzi difficli u skabruzi.  Ghax l-apparenzi jqarrqu.

Mhux ta' b'xejn li fil-Grecja l-antika l-magistrati kienu jisimghu certi kawzi fi dlam perfett biex ma jhallux il-bixra tal-mixli tinfluwenzahom!

ZBALJI LI SSEMMEW:

BANGOR FLOK SUNBURY

In-nies ta' Kenduskeag Plantation riedu jaghtu isem lil-lokalità taghhom.  Ghazlu lil certu Seth Noble li kellu jwassal lill-awtoritajiet l-isem il-gdid ta' din il-lokalità li huma riedu jsemmu Sunbury.  Imma Seth, aktarx xurban, meta dahal fl-ufficcju biex jirregistra din il-lokalità nesa l-isem Sunbury u floku tahom l-isem 'Bangor'.  U la darba giet irregistrata ufficcjalment, hekk giet imsemmija.  U hekk ghadha maghrufa sal-lum din il-belt Amerikana f'Maine, l-Istati Uniti.

U hekk gralhom ta' Jellico F'Tennessee.  In-nies riedu jsemmu l-belt taghhom ghal xi belt bibblika u ghogobhom l-isem ta' Jericho.  Imma min kitibha ufficcjalment ma kienx jaf jispelliha sew u nizzilha bhala Jellico ...u hekk ghadha maghrufa sal-lum.

Kos hux ...sensiela ta' zbalji li gabu success.  Anke l-izbalji taghna ma ghandhomx jaqtghulna qalbna.  F'kull zball hemm dejjem xi zerriegha ta' success jekk kapaci nitghallmu minnu.  Jiswa li niehdu l-atteggjament tan-nies ta' Pisa li jhobbu jghidu: "Inbierku lill-Perit Pisano li frott l-izball tieghu tmejjel it-torri ta' beltna.  B'torri dritt beltna ma kienet qatt tidhol fil-mappa internazzjonali tat-turizmu."

INKWADRI TA’ ISPIRAZZJONI GHALL-HAJJA TA’ KULJUM

Charlotte kienet ma' binha ta' tmien snin l-isptar.

Wehidha mat-tifel

tobba u nurses kullimkien

u f'qalbha tibki

l-hajja tal-familja.

Kemm xtaqet li

maghha jkollha

lil zewgha Bob

u binthom Karen

ta' tliet snin!

F'hin il-vizti Bob

mar jarahom.

Ghajnejh jghumu fid-dmugh.

Jixtieq jehodhom mieghu

d-dar.

U x'hin ghadda l-hin

Bob kellu jhallihom.

Hekk kienu r-regoli ta' l-isptar.

Ma' tarbija persuna wahda biss

tista' toqghod.

"Ara x'naghmlu," qalilha Bob.

"Hares 'il barra mit-tieqa

u tarani sejjer id-dar bil-karozza.

Jien u hiereg noqghod inteptep

id-dwal tal-indicators.

Hekk tkun taf li intom f'qalbi

u f'mohhi."

Bieshom u telaq.

Charlotte hasset ghafsa ta' qalb.

Il-lejl kien ser ikun twil.

Izda Bob zamm kelmtu.

Ratu jteptep dawl il-karozza

sakemm tatha l-vizta.

Kienu f'qalbu u f'mohhu.

Izda x'hin harset lejn is-sema

ndunat li anke l-kwiekeb

kienu qed iteptpu.

Anke hemm fuq

kien hemm min qed izommhom f'qalbu u f'mohhu.

Rakkont adattat ghal JUM L-OMM:

OMM BARRANI

Ommu kienet tabbuza mid-drogi.  Mhux l-ewwel darba li serqet dak li gie taht idejha biex tforni vizjitha.  U ma kien fadallu lil hadd fid-dinja meta ommu spiccat il-habs.  Mar joqghod ma' zitu Val izda din qajla kienet taghti kasu.  Ma kellu xejn f'hiex jedha ghajr il-girien... familja normali b'hamest itfal.  Kien jghaddi sighat jisemma l-vucijiet ferrieha taghhom.  Kemm xtaq li jkun wiehed minnhom.

Izda l-gara mill-ewwel ittimbratu bhala wiehed li l-inkwiet jieklu bil-hobz.  U ghalhekk ma haditx gost meta binha Cecil waqaf ikellem lil Bill.  Sar jaf li daqsu ghandu hdax-il sena.  Stiednu jidhol mieghu d-dar.  Ghat-tfal sar distrazzjoni.  Huma jaghmlu l-homework u hu qisu radju daqskemm ilsienu kien jghid.  Censura ma' kienx jaf x'inhi u dejjem ippretendiha ta' kbir ma' l-ahwa z-zghar.  Il-gara ndunat li l-istorja ma setghetx tibqa' sejra hekk.

U wara li marru jilaghbu ma' xulxin u Bill irritorna b'zarbun gdid tat-tennis li qal li kien sabu fit-triq, ghajn l-omm aktar ghokritha.  Kellmet lil Cecil u wrietu l-biza' taghha.  Ma riditux jibqa' jaghmilha mieghu... ahseb u ara jdahhlu d-dar.

            "U le jahasra ma, Billy ghandu hafna kwalitajiet tajba.  Dak ghandu bzonna."

Matul il-lejl ma ghalqitx ghajn m'ghajn.  Ma riditx lil Billy f'darha imma minn naha l-ohra anke hi kienet taf li hu kien jehtieghom.  U holmot li rat lil Bill stendut fl-art b'tim ta' arma tan-nar, f'saqajh il-papocc tat-tennis u hdejh anglu sabih li staqsieha:

            "Int ghamilt dak kollu li stajt?"

Wara l-kolazzjon kellmet lil Cecil.

            "Kellek ragun dwar Bill.  Imma taf int, hemm bzonn li f'din id-dar jergghu jsaltnu r-regoli.  Ghidlu jidhol ghandna wara l-iskola, irrid inkellmu."

U hekk ghamlu.

            "Bill jien nara hafna sabih fik.  Nixtieq li nibqghu hbieb.  Ejja hawn wara l-iskola u ghamel il-homework ma' wliedi.  Però waqt il-homework ma hemmx diskors.  Jekk trid tistaqsi xi haga, staqsi lili.  Int u Cecil tridu tghinuni nipprepara l-ikel.  Tkun tista' toqghod tiekol maghna.  Jekk toqghod bil-ghaqal u tistinka fl-iskola, xi darba tkun tista' tixtrih bi flusek dak il-papocc, mhux issibu."

Harset dritt f'ghajnejh u hu baxxa rasu. 

            "Mhix ser tkun bicca xoghol hafifa.  Jekk ma tobdix, igbor hwejgek u itlaq.  Imma nittama li taghzel li tibqa'!"

L-ghada ppruvaha.  U l-omm baghtitu lejn dar zitu.  Izda aktar ma bdew igerrbu l-gimghat aktar bdew ikunu spissi l-ikliet maghhom.  Sahanistra l-Hdud beda jmur il-knisja maghhom.  Mal-medda tas-snin Billy inbidel.  L-ebusija tieghu tmermret u aktar beda jafda lill-omm.  Fil-problemi tieghu kien kapaci jiftah qalbu maghha.  Il-marki ta' l-iskola bdew juru.

U meta ggradwa mill-high school, Billy tghidx kemm tbissem meta l-omm haditlu r-ritratt.  Gholla t-toga u setghet tilmah papocc gdid tat-tennis li kien xtara bil-flus li faddal mix-xoghol li ghamel fis-Sajf.  Setghet thoss id l-anglu jmissilha spallitha u jghidilha:

            "Iva, ghamilt dak kollu li stajt!"