|
+L-Iben t'Alla sar
Bniedem
L-EDITORJAL
 Bruno
Hapspiel jirrakkonta fil-qosor il-grajja ta’ armla li rabbiet erbat
itfal kwazi wehidha ghax zewgha miet meta iz-zghir kien ghadu anqas biss
twieled. Rabbiethom
b’ghozza u batiet hafna ghalihom. Kibru
u kollha sabu posthom fis-socjeta.
Iz-zmien
ghadda u l-mara xjahet u mardet. Meta
kienet qieghda fuq is-sodda tal-mewt uliedha kienu kollha madwarha
jsabbruha u jghinuha f’dak kollu li kellha bzonn.
F’hin minnhom wiehed minn uliedha qalilha:
“Grazzi
Ma ta’ dak kollu li ghamilt maghna. Nafu
kemm batejt ghalina u napprezzaw hafna l-qalb tajba tieghek.”
L-omm
fethet ftit ghajnejha u staqsietu:
“Ghax
domtu tant snin ma tghiduli dak li ghadek kemm ghidtli?”
Kultant
kemm insibuha difficli nghidu ‘grazzi’ u nuru apprezzament ghal dak
kollu li nkunu rcivejna.
Ghal
jum l-omm, li dalwaqt jasal x’ser taghtiha lil ommok biex turiha l-apprezzament
tieghek ghal dak kollu li ghamlet mieghek?
Il-fjuri li naghmlu fuq il-qabar ma jferrhu ebda qalb ghax din tkun
mejta. Ejja nferrhuha dment li
ghadha hajja.
MID-DJARJU TA’ DR A
J CRONIN
 Kien
ix-xahar ta’ Mejju u mill-gdid kont qed l-Iskozja fid-distrett ta’
Tannachbrae. Kont inservi
mat-tabib Camelon. Dan kien
ragel imdahhal sew fiz-zmien u jien kont l-assistent tieghu.
U
proprju hawn, f’dan ir-rahal Skocciz, ergajt gejt wicc imb’wicc ma’
epidemija ohra. Scarlet
fever. Ridt insib minn fejn kienet originat. U ntbaht li kull min kien marid biha kien qed jixrob mill-halib
ta’
Bob
Shawhead.
Bob
Shawhead kellu farm kbir u bosta baqar.
Kien bidwi kburi b’xoghlu. Izomm
ir-razzett pinna u jissuplixxi l-halib lil hafna residenti ta’
Tannachbrae. Jien kont fi
dmir li mmur ninfurmah bis-suspett tieghi ghalkemm nistqarr li ma kontx
cert minn dak li kont qed nahseb. Tieghi
kien biss hsieb. U bhalma
jghidu l-hsieb hu ragel hazin.
Kien
hemm martu meta mort u malli tarraftilha xi haga, din bdiet tghajjat u
twerzaq u baghtitni ’l barra. Qaltli
li kwistjoni bhal din kelli niddiskutiha ma’ zewgha meta jigi lura
mill-belt. Stajt irrappurtajt dak il-hin stess imma ridt nistenna lilu
biex inkun cert.
Meta
ergajt mort, Bob kien hemm. Dahhalni
gewwa biex nara l-ambjent u nkun naf kemm hemm ordni u ndafa.
Izda ma’ l-ordni u l-indafa ntbaht li wiehed mill-haddiema kellu
faxxa gilda hamra madwar ghonqu. Kont
cert. Kien hu li kien beda l-epidemija
ghax bla ma ried kien qed jikkontamina l-halib kollu ta’ Shawhead.
Izda Bob ma riedx jisma’ u biex jurini li dan li kont qed nghid
kien bla sens qabad tazza halib frisk u xorob nofsha quddiemi.
Martu xorbot il-bqija.
Jien
irrappurtajt il-kaz imma billi Bob kien maghruf sew, donnu hadd ma ried
imur u jaghlaqlu l-farm tieghu. Bil-probabilità
li jkollhom joqtlulu l-annimali wkoll.
Izda bqajt ninsisti u dak li kellu jsir sar.
Jien sirt l-ikbar ghadu tal-familja Shawhead.
Izda
jiem wara mart Bob mardet. Bob
ma riedx juri ghax beza’ li anke hi kellha l-iscarlet fever u hekk jien
kont ninghata ragun. Heba l-marda
taghha u meta qalilna biha kien tard wisq.
Martu mietet f’qasir il-ghomor.
Xhur
wara kont ghaddej minn hdejn ic-cimiterju ta’ Tannachbrae u nara gej
minn hemm lil Bob. Kien xjah
b’hafna snin fi ftit gimghat. Ma
kont naf x’ser naghmel. Insellimlu
...ma nsellimlux ...inkellmu jew ma nkellmux.
Meta qrobna rajtu jerfa’ harstu u jhares lejja b’dieqa.
Imbaghad hadli b’idejja, donnu ried jghidli:
‘Parir
isimghu dejjem. Imbaghad
iddeciedi jekk tobdihx jew le.’
DR
CORONATO GRECH M.D. itemm l-artiklu li beda fil-harga ta’ April
IL-LOKI
 Tista’
tghid li l-ewwel pass importanti modern lejn loki kif nafuh illum beda
fil-1775 meta l-Ingliz Alexander Cumming, iddisinja sistema effettiva ta’
flaxxing. (Xi mitejn sena
qabel, fil-1589, certu John Harrington, poeta u kortiggjan tar-regina
Elizabetta 1, kien ivvinta speci ta’ flaxxing imma din l-idea ma qabditx.
L-istat ta’ igjene
ta’ dak iz-zmien jista’ jidher mill-fatt li din ir-regina kienet
meqjusa b’ghageb ghax kienet tiehu zewg banjijiet f’sena!)
Issa l-kontenut tal-vaska seta’ jghaddi ghal barra minn katusi
tac-caqquf, ghall-ewwel ghat-triq, iktar tard ghal go fossa li kienet
titbattal perjodikament. Qabel
is-sefturi kienu joqoghdu jbattlu l-vazijiet rjali (u mhumiex).
Iktar tard, fil-1870, certu Thomas Twyford ivvinta s-sifjun,
semplici imma tant effettiv biex tinqata’ kull riha, kif ukoll ghamel
flaxxing tac-ceramika. Issa
bliet kbar bhal Londra u Parigi kellhom sistemi tajbin ta’ drenagg taht
l-art li jiehdu ghal xmara jew bahar.
S’intendi l-vazijiet baqghu komuni u fl-Ingilterra wiehed mill-iktar
popolari kien tac-ceramika li kellu ghajn kbira mpittra fil-qiegh
bil-kliem: Use me well, and keep me clean,
And I will not tell what I have seen.
Imbaghad
hemm il-bicca xoghol tat-tindif ta’ wara.
Ghal zmien twil dan kien isir fost l-ohrajn, bil-haxix, zkuk, weraq,
caghak, gebel, ramel, craret jew ilma.
(Sal-lum f’pajjizi Izlamici, hafna jitnaddfu bl-ilma u bl-id ix-xellugija,
l-id il-leminija jhalluha biex jitnaddfu qabel it-talb, bl-ilma wkoll
ghalkemm mhux dik il-parti). F’Ruma
wzanza komuni kienet sponza fuq bicca zokk, waqt li n-nisa sinjuri kienu
jippreferu rix ta’ naghma. L-ewwel
toilet paper proprja giet mill-Amerika fil-1857 minghand certu Joseph
Goyotte u kienet tissejjah grandjozament Goyotte medicated paper.
Imma ghal hafna zmien kienet ikkunsidrata lussu. (U
nghiduha kif inhi, fil-berah tal-Wild West ma tantx kien hemm bzonnha!)
Fl-Amerika wkoll, iktar tard, xi toilet paper kien fihom katalgi u
reklamar biex jinqraw qabel jintuzaw (strettament f’din l-ordni!)
Intant,
matul hajjitna kollha, irridu u ma rridux, ikollna nirtiraw regolarment
ghal loki fejn, ta’ l-inqas suppost ghandna ftit minuti wahedna
fil-kwiet biex nikkontemplaw il-misteri profondi tal-hajja, (ghalkemm
m’hemmx ghalfejn tiehu il-poza ta’ l-istatwa famuza ‘Il-Hassieb’
ta’ Auguste Rodin) Xi whud, l-iktar jekk qeghdin f’xi latrina pubblika tigihom
it-tentazzjoni kbira li jhazzu xi graffiti mal-hajt, xi whud veri (100%
organic produce), ohrajn satirici (patrons are requested to remain seated
throughout the performance) u ohrajn ezistenzjali (tutta la scienza del
cuoco finisce a questo luogo) u ohrajn socjalment osservanti (saranno
grandi papi, saranno grandi re, ma a questo luogo, sono come me).
Ricerki varji wrew li nies ta’ skola jdumu iktar fil-loki, imma
r-raguni hija li dawn ihobbi jaqraw (l-iktar gazzetti li juru li wara
kollha, ma humiex ta’ skola hafna.)
Jinghad li Gandhi kellu librerija zghira fil-loki.
U
b’attività daqshekk komuni mhux rari li xi nies, anke famuzi, hallew
din id-dinja go din il-kamra zghira, inkluz ir-Re Gakbu I (1437), Evelyn
Waugh (1966), Judy Garland (1969) u Elvis Presley (1977).
Hija osservazzjoni komuni fost l-infermiera li pazjenti li jkunu
qorbu sew biex imutu tigihom ix-xewqa li jippurgaw.
Intant,
ma’ l-izviluppi kollha li ghad naghmlu, anke meta fil-futur imbieghed,
nohorgu mis-sistema solari u nzuru kwiekeb, haga wahda zgur tibqa’
maghna – il-loki. U anke
fuq din il-pjaneta, kull fejn tmur, tfitxu daqs l-aqwa ristorant, katidral,
jew muzew ta’ l-arti (anzi dawn l-istrutturi kollha fihom din id-daqsxejn
ta’ kamra maghhom). U meta tkun ghadek kif battalt u strihajt, ftakar daqsxejn
f’dawk l-imsejkna li jbatu bil-paruresis, (jew bashful bladder), l-inabilità
li jghaddu l-awrina f’lattrina pubblika b’nies qribhom (jew iktar
aghar fuq ajruplan, f’loki mqammad u b’xi ringiela nies bla pacenzja
wara l-bieb). Ftakar ukoll li
dan il-process ta’ eliminazzjoni huwa normali daqs l-ikel u x-xorb. U fuq kollox tinsiex tiflaxxja!
FORSI JINTERESSAWK
Ried
ir-ragun
Pulizija
waqqaf ragel minn Brentford ghax kien qed isuq bicycle filwaqt li jaqra l-gazzetta.
Ittella’
l-Qorti u gab din l-iskuza:
“Jien
ragel tal-familja. Mid-dar
ghax-xoghol u mix-xoghol ghad-dar. La hemm kazini ghalija ...la clubs ...xejn.
Fuq ix-xoghol l-imghallem ma jhallinix naqra gazzetta ghax nitlef
il-hin. Id-dar uliedi u marti
ma jhallunix naqraha ghax il-hin kollu jghajtu u jparlaw.
Inhoss li jien ukoll ghandi dritt inkun naf x’qed jigri fid-dinja
… U proprju waqt li nkun
sejjer lejn id-dar bir-rota nista’ naqraha.”
"20
lira multa u darba ohra ….” qallu l-Magistrat.
Konverzjoni
Ragel
li ghal bosta snin ghex imbieghed minn Alla kkonverta.
Meta staqsewh x’differenza hemm bejn il-hajja ta’ qabel u dik
li kien qed jghix issa wiegeb:
“Qabel
kont nigri wara d-dnub u issa d-dnub jigri warajja.
U sibt li meta d-dnub ikun quddiemek facli tilhqu imma jekk ikun
warajk ma jilhqek qatt, sakemm int stess ma taghzilx li tieqaf.”
Qattx
hsibt li dulliegha kapaci tikber u ggib 200,000 il-piz taz-zerriegha ..u
tispicca b’xi erba’ kuluri ...ahmar nar, ahmar dghajjef, abjad u ahdar.
U f’kull dulliegha jkun hemm mijiet ta’ zrieragh li kull wahda kapaci
taghmel l-istess haga.
Ieqaf u
pprova ara l-kobor ta’ Alla anke f’dulliegha.
Mhux
ghageb li llum hafna…
L-gharusa
marret ghand l-istampatur u staqsietu jekk ghadhiex fil-hin ghax xtaqet
taghmel xi tibdil zghir fl-inviti. L-istampatur
kellu kwazi kollox lest imma ma riedx jiksrilha qalbha:
“Xi
tridni nibdel qabel nibda nistampa?”
“Nixtieq
nibdel isem l-gharus, il-knisja fejn konna ser nizzewgu u d-data.”
L-istampatur
qal biss:
“Jimporta
tghidli kif ikun it-tibdil kbir!”
Zminijiet
ilu ...imma Alla ghadu l-istess
Fi
zmien il-Kardinal Gousset ta’ Rheims, kien hemm sid ta’ hanut
tal-frott li ghad li kien kattoliku kien jiftah il-hanut anke nhar ta’
Hadd u aktarx li ma kienx ikollu hin ghall-Quddies.
Il-Kardinal baghat ghalih u qallu:
“Tradeu,
bhala Kattoliku ghandek taghti ezempju u ma tiftahx hanutek nhar ta’
Hadd.”
“Eccellenza
jien ghandi l-familja. Min
ser jaghmel tajjeb ghat-telf ta’ qliegh?”
“Naghmel
tajjeb jien,” qallu l-Kardinal. “Zomm
il-kontijiet ghal sena u fi tmiemha naghtik dak li tkun tlift meta mqabbel
mas-sena ta’ qabel.”
Fi
tmiem is-sena Tradeu mar fejn il-Kardinal u tah somma flus ...sehem mill-qligh
zejjed li kien ghamel meta paragunat mas-snin ta’ qabel.
Ix-xoghol
tal-Hadd ma staghna lil hadd.
Il-waqfien
mix-xoghol nhar ta’ Hadd ma faqqar lil hadd.
Kappillan
kien qed jghid lill-parruccani …
“Intom
tassew ingrati u hadd ma jridkom …
…
lili ma thobbunix ghax fis-sasla qatt ma titfghu centezmu.
Iz-zejjed taghkom tippreferu tarmuh milli thalluh wara l-bieb tad-dar
parrokkjali;
… lil
xulxin anqas thobbu ghax kemm ili hawn hadd ghadu ma zzewweg.
U milli qed nara anqas tnidijiet ma hemm fil-qrib.
… u
la l-Mulej u anqas ix-xitan ma jridkom ghax kemm ili hawn ghadu hadd ma
miet. ”
“Jekk
trid li hadd ma jikkritikak, tghid xejn, taghmel xejn, kun xejn,”
kien
jghid l-gharef Aristotile.
Prezz
gholi hafna biex tevita li tkun ikkritikat.
AHBARIJIET TA’
INTERESS
IZZEWGU
John
Paul Falzon ta’ Triq it-Tigrija lil Maureen Falzon ta’ Triq San Blas;
Cora
Rita Vella ta’ Pjazza San Pietru u San Pawl lil Karl Calleja (Ta’ l-Ibragg,
Malta).
Filwaqt
li nawgurawlhom futur sabih flimkien infakkruhom fit-talb.
Il-familja li titlob flimkien, tibqa’ flimkien.
IL-LAQGHA
TA’ APRIL
L-ewwel
Sibt inzerta lejlet Hadd il-Palm u ghalhekk kien xieraq li din il-laqgha
tiehu forma ta’ meditazzjoni fuq l-ahhar sighat tal-Mulej.
Hloqna ambjent fuq in-naha ta’ l-artal tas-sala u dawk kollha
prezenti kellhom materjal tal-qari fuqhiex imexxu.
Kienu meditazzjonijiet ta’ taghlim fuq dak li ghadda minnu Gesù
fil-passjoni u dawk ta’ madwaru bhall-Madonna u personaggi ohrajn bhal
Guda u c-Cirinew. Il-hsibijiet
ma kinux marbuta biss ma’ dak li gara izda mqieghda attwali ghal
hajjitna. B’dan il-mod
stajna mhux biss nidhlu fl-ambjent tal-Gimgha Mqaddsa izda wkoll niehdu
taghlimiet prattici. Facli
tikkundanna lil Pilatu u lil Guda izda rridu noqoghdu attenti biex ma
naqghux fl-istess zbalji. Minn
naha l-ohra l-ammirazzjoni li ghandna lejn il-Madonna u l-personaggi
pozitivi tal-passjoni rridu narawhom bhala mudelli u nippruvaw nimitaw
il-qalb tajba taghhom. B’dan il-mod il-passjoni ma tkunx il-grajja tal-fidwa li
grat fil-passat u tieqaf hemm izda ssir esperjenza ta’ kuljum ...esperjenza
li tqarribna lejn Alla u lejn xulxin.
Kull Randan li jigi fuqna ma ghandux semplicement isibna sena ikbar
imma iktar maturi u dejjem naghrfu l-bzonn ta’ tigdid spiritwali li l-Knisja
tpoggilna quddiemna f’dan iz-zmien qaddis.
Hajr
lil Robert Borg, barman tal-kazin tal-Youngsters, tad-drinks li qassamna
wara l-laqgha. Fredu Attard
ta’ Triq San Gwann tela’ fl-inkwadru tal-Madonna li tellajna fi tmiem
il-laqgha.
IL-LAQGHA
TA’ MEJJU
Ser
issir nhar is-Sibt 1 ta’ Mejju fit-8.15p.m.
Mejju hu maghruf bhala x-xahar tal-Madonna u ghalhekk ser nuru
l-video ‘Imhabba ta’ zewg ommijiet’ ...b’messagg li jghodd hafna
ghal dawn iz-zminijiet.
Mela
habib narawk nhar is-Sibt fit-8.15p.m., wara l-ahhar quddiesa fil-parrocca.
Hajjar
lil shabek jigu wkoll. Nistennewkom.
EKU
EVANGELIKU FI ZMIENNA
[Gesù
qal lid-dixxipli li meta jinzel fuqhom l-Ispirtu s-Santu:]
“...Hu jixhed ghalija,
u intom tixhdu ghalija,
ghax intom mieghi mill-bidu.”
{Gw 15:27}
L-istill
tal-Penn State Football
D J Dozier nizel gharkobbtejh u talab
meta skorja fil-Fiesta Bowl.
Din l-azzjoni gibdet hafna kritika.
Biex jiddefendih R D Lashar
- player famuz iehor -
‘Qabel u wara kull loghba
jien ninzel gharkobbtejja u nitlob.
Fil-jum li fih xi hadd jghidli li ma
nistax nitlob
ma nilghabx izjed. Dan hu
pajjiz hieles.’
Kummentatur sportiv – Mark Roberts
– kiteb
‘Naraha xi haga sabiha
li minflok zifna bla sens
...biex wiehed jonfoh lilu nnifsu...
insib lil xi hadd jirringrazzja lil
Alla.’
Li jien imsejjah biex inkun
xhud ta’ Kristu hi haga -
imma l-mod ta’ kif nghix hi ohra.
Fejn l-aktar
li qed nghix ta’ xhud ta’ Kristu?
Kull min jemmen
ghandu jkun dawl li jdawwal
lill-ohrajn.
Papa
Gwanni XXIII
IL-MISSIERNA
-
F’linja diretta ma’ Alla l-Missier -
Kemm-il darba nitolbu bla ma nahsbu
fuq dak li nkunu qed nghidu?
"Missierna li inti fis-smewwiet …”
“Iva!”
“Ittellifnix. Qieghed
nitlob.”
“Imma int sejjahtli.”
“Sejjahtlek? Ma ghajjatlekx. Qed nitlob. Missierna
li inti fis-smewwiet …”
“Qed tara ...ergajt!”
“Xiex?”
“Sejjahtli. Ghidt:
‘Missierna li inti fis-smewwiet. Jien
hawn. X’ghandek f’mohhok?”
“Imma ma ridt infisser xejn
b’daqshekk. Kont qed nghid
it-talb tas-soltu. Dejjem
nghidha ‘Il-Missierna’. Inhossni
sewwa. Qisni qed naghmel
bicca xoghol tajba.”
“Sewwa ...kompli.”
“Jitqaddes ismek."
“Zomm, zomm. Xi trid
tfisser b’dak?”
“B’xiex?”
“B’‘...jitqaddes ismek’?”
“Ifisser ...ifisser ...u issa jien naf.
Mhux bicca mit-talba? Allura
xi tfisser?”
“Tfisser ..tkun onorat ...qaddis
...imsebbah.”
“Dejjem ghidtha bi drawwa. Tigi
saltnatek. Ikun li trid int
kif fis-sema hekkda fl-art.”
“Temmen dak li qed titlob?”
“Iva ...ghaliex le?”
“X’qed taghmel biex issehh?”
“X’isehh?”
“Ir-rieda tieghi.”
“X’naghmel? Xejn nahseb! Nahseb li nkunu sew jekk tiehu hsieb kollox hawn isfel kif
tiehu hsieb hemm fuq.”
“Ghandi kontroll tieghek jien?”
“Insomma ...immur il-Knisja!”
“Mhux dak li staqsejtek. X’tghidli
fuq il-burdati tieghek? Taf
li hemmhekk ghandek problema. Imbaghad
flusek! Tonfoqhom kollha
fuqek innifsek. U l-kotba li
taqra?”
“Tibqax twahhal fija.
Jien tajjeb daqs in-nies l-ohra kollha li jkunu hemm il-Knisja.”
“Skuzani tafx.
Jien hsibt li kont qed titlob biex ir-rieda tieghi ssehh.
Jekk dak ghandu jsehh irridu nibdew minn dawk li jitolbuhuli ...bhalek
...biex niehdu ezempju.”
“Ok.
Nahseb li ghandi difetti. Imma
dan fl-ahhar mill-ahhar min hu perfett hliefek?”
“Ma jfissirx li ma tippruvax
titjieb.”
“Dejjem xtaqt innaqqas xi difetti.
Imma qatt ma hsibt bis-serjetà dwarhom.
Nixtieq li nkun ...taf int ...hieles.”
“Sewwa ...hekk qed nersqu lejn x’imkien.
Nahdmu flimkien, int u jien. Certi
rebhiet taghmilhom zgur. Jien
kburi bik!”
(Fil-harga
li tmiss inkomplu b’‘Il-Hobzna’.)
|